ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΌΠΟ ΠΟΥ ΚΑΠΟΤΕ ΗΤΑΝ ΗΠΟΛΗ ΤΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΠΟΛΙΟΡΚΗΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΠΟΛΉ ΤΩΝ ΠΑΡΑΔΟΜΕΝΩΝ



ΤΙ ΕΙΧΕΣ ΓΙΑΝΝΗ ΜΟΥ; ΤΙ ΕΙΧΑ ΠΑΝΤΑ.

ΜΕΡΙΚΑ.. ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ… ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΤΟΡΓΙΑΝ ΑΥΤΩΝ ΠΟΥ ΤΟΥΣ ΚΥΒΕΡΝΟΥΣΑΝ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΚΥΒΕΡΝΟΥΝ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ
ΜΗΠΩΣ ΔΕΝ ΞΕΡΕΤΕ ΤΟ ΟΤΙ ΔΕΝ ΧΡΕΩΚΟΠΗΣΑΜΕΝ ΔΙΑ ΠΡΩΤΗΝ ΦΟΡΑΝ; ΤΗΝ ΠΡΩΤΗΝ ΜΑΣ ΤΟ ΕΙΠΑΝ ΕΠΤΩΧΕΥΣΑΜΕ… ΚΑΙ ΜΑΛΙΣΤΑ ΕΝΩ ΤΟ ΗΞΕΡΑΝ ΠΟΛΥ ΠΙΟ ΠΡΙΝ….ΟΠΩΣ ΠΑΝΤΑ ΟΜΩΣ ΜΑΣ ΤΟ ‘ΠΑΝΕ ΚΑΤΟΠΙΝ Η ΤΗΝ ΗΜΕΡΑΝ ΕΟΡΤΗΣ. ΜΕΧΡΙ ΤΟΤΕ ΟΜΩΣ ΠΑΝΤΟΤΕ ΜΑΣ ΤΑΖΟΥΝ ΛΑΓΟΥΣ ΜΕ ΠΕΤΡΑΧΗΛΙΑ. ΟΠΩΣ ΤΗΝ ΕΙΣΟΔΟ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΕΟΚ… ΕΟΚ ΤΟΥ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΥ. ΤΟ ΠΟΣΟ ΗΛΙΘΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΣΑΝ ΛΑΟΣ ΕΤΣΙ ΚΙ ΑΛΛΙΩΣ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΑ ΤΟ ΚΡΙΝΕΙ! ΤΟ ΟΤΙ ΧΘΕΣ ΞΕΥΤΕΛΙΣΤΗΚΑΜΕ ΕΝΤΕΛΩΣ ΤΟ ΚΡΙΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΜΟΝΟΙ ΜΑΣ.


Ω ΚΟΛΥΜΠΗΘΡΑ ΙΕΡΑ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ………..
ΜΠΛΑ…. ΜΠΛΑ…..ΜΠΛΑ. ΒΑΠΤΙΣΘΕΙΤΕ ΚΑΙ ΑΝΑΓΕΝΝΗΘΕΙΤΕ ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΠΟΥ Η ΘΥΣΙΑ…ΤΟ ΑΙΜΑ…Η ΑΓΩΝΙΑ ΚΑΙ Ο ΑΓΩΝΑΣ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΓΕΜΙΖΕΙ ΑΚΟΜΑ ΥΠΟΝΟΜΟΥΣ……

ΝΑΙ ΟΙ ΒΑΡΥΓΔΟΥΠΕΣ ΟΙ ΤΕΛΕΤΕΣ, ΟΙ ΑΨΙΔΕΣ ΤΩΝ ΘΡΙΑΜΒΩΝ, ΤΑ ΦΑΓΟΠΟΤΙΑ ΚΙ ΟΙ ΦΑΝΦΑΡΕΣ, ΚΑΙ ΤΑ ΒΑΡΥΓΔΟΥΠΑ ΤΑ ΛΟΓΙΑ ΔΕΝ ΜΑΣ ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΤΙΠΟΤΑ ΠΙΑ. ΑΦΟΥ ΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΤΟΥΣ ΧΑΘΗΚΑΝ ΕΤΣΙ ΚΙ ΑΛΛΙΩΣ ΑΠ’ ΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΑΣ ΚΙ ΕΓΙΝΕ ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ Η ΑΓΝΟΙΑ ΜΑΣ ΞΕΘΥΜΑΣΜΕΝΗ, ΑΔΙΑΦΟΡΗ ΚΑΙ ΤΟ ΧΕΙΡΟΤΕΡΟ ΚΑΘΟΛΟΥ ΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ.
ΚΥΡΙΟΙ ΤΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΠΕΣΤΕ ΜΑΣ ΟΛΗ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ. ΜΠΑΣ ΓΙΑ ΝΑ ΣΒΗΣΕΙ ΤΟ ΟΝΕΙΡΟ… ΤΟ ΑΠΑΤΗΛΟ… ΚΑΙ ΓΙΑ ΝΑ ΛΑΜΨΕΙ Η ΑΛΗΘΕΙΑ….. ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΝΑ ΞΑΝΑΓΥΡΙΣΟΥΜΕ ΣΤΗ ΦΑΣΟΥΛΑΔΑ! ΚΑΙ ΤΟΤΕ ΠΕΣ’ ΤΕ ΜΑΣ ΚΑΙ Τ’ ΑΛΛΟ….. ΠΟΙΑ Η ΤΑΧΑ ΠΡΟΟΔΟΣ… ΠΟΥ ΤΟΣΑ ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΙΝ… ΜΑΣ ΥΠΟΣΧΟΣΑΣΤΕ ΜΕΣΑ ΑΠ’ ΤΟΝ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟ ΤΗΣ ΑΛΗΤΕΙΑΣ ΕΓΧΩΡΙΑΣ ΚΑΙ ΞΕΝΗΣ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ! ΕΜΕΙΣ ΟΙ ΑΝΕΡΓΟΙ, ΟΙ ΑΠΛΗΡΩΤΟΙ, ΟΙ ΜΙΣΘΩΤΟΙ, ΟΙ ΜΗ ΠΡΟΝΟΜΟΙΟΥΧΟΙ, ΟΙ ΠΟΛΥΤΕΚΝΟΙ, ΟΙ ΔΑΝΕΙΣΜΕΝΟΙ, ΟΙ ΣΥΝΤΑΞΙΟΥΧΟΙ… ΕΜΕΙΣ ΟΙ ΠΟΛΛΟΙ.. ΔΕΝ ΕΠΤΩΧΕΥΣΑΜΕΝ ΤΩΡΑ ΕΤΣΙ ΚΙ ΑΛΛΙΩΣ… ΕΣΕΙΣ ΣΙΓΑ, ΣΙΓΑ ΧΡΕΟΚΟΠΕΙΤΕ ΠΡΟΣΠΑΘΩΝΤΑΣ ΝΑ ΜΑΣ ΧΡΥΣΩΝΕΤΕ ΤΟ ΧΑΠΙ ΚΑΘΕ ΦΟΡΑ ΜΕ ΘΑ ΚΙ ΟΧΙ ΜΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ! ΠΟΥ ΙΣΩΣ ΜΑΣ ΔΙΑΣΩΣΕΙ ΚΑΙ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΣΤΕΙΛΕΙ ΣΤΟ ΠΥΡ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΟΝ, ΑΠ’ ΟΠΟΥ ΗΡΘΕ, ΤΟ ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΟ ΠΛΕΟΝ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΤΗ ΘΡΑΣΥΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΛΗΤΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΝΤΑΒΑΤΖΗΔΩΝ ΤΗΣ…. ΠΟΥ ΤΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΟΝΤΑΝ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΙ ΧΡΟΝΙΑ ΠΡΙΝ.

ΒΙΒΛΙΟΝ Κ. Α. ΣΤΑΣΙΝΟΠΟΥΛΟΥ


ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ

ΑΘΗΝΑΙ 2 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1926
ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ


Παρουσίασις του όλου έργου- Πηγαί και βοηθήματα προς συγγραφήν της Ιστορίας του Μεσολογγίου- Πλουτοπαραγωγοί δυνάμεις της Επαρχίας Μεσολογγίου- αι ελλείψεις της συγκοινωνίας.- Στρατηγική θέσις του Μεσολογγίου.- Υπηρεσίαι των Μεσολογγιτών κατά τον Αγώνα.- Εθνική προς αυτούς αστοργία.

Ταξιδεύων άλλοτε εις τον Αμβρακικόν κόλπον, είχα συναντήσει εις το ατμόπλοιον Έλληνα, γεννηθέντα και ζήσαντα εις το Εξωτερικόν. Εσχετίσθημεν ως συνταξιδιώται, ανεγνωρίσθημεν ως συμπολίται, διότι ο πατήρ της μητρός του ήτο Μεσολογγίτης, πεσών μάλιστα κατά την τελευταίαν πολιορκιαν, και εχωρίσθημεν ως παλαιοί γνώριμοι. Αι διηγήσεις μου, διά την Ιστορίαν των μερών, που διηρχόμεθα, εκίνησαν την προσοχήν του. Δεν εγνώρησε ποτέ το Μεσολόγγι, είχε μόνον μιάν αόριστον ιδέαν περί της δόξης του, και ουδεμίαν είχε γνώσιν του θησαυρού της λιμνοθαλάσσης.
Δεν είχε καιρόν να εξέλθη του ατμοπλοίου , και την ώραν του χωρισμού με παρεκάλεσε να κρατήσωμεν αλληλογραφίαν, όπως μανθάνη δια την άγνωστον πατρίδα. Οι καλοί του τρόποι με υπεχρέωσαν να το δεχτώ, και κατά τας μακράς χειμερινάς ώρας του Μεσολογγίου που η συνεχής και μονότονος βροχή τόσον κουράζει, εύρισκα ανακούφισιν να ασχολούμαι με την γενέτειραν και να γράψω προς τον καλόν κύριον.
Μοιραίως όμως έπαυσε μετ’ ολίγον πάσα ανταπόκρισις.
Επέρασαν μερικά από τότε χρόνια, και μίαν πρωϊαν τον συναντώ εις τας Αθήνας. Μου επιστρέφει τας επιστολάς, των οποίων είχε διαφυλάξει ολόκληρον την σειράν, και με ενεθάρρυνε να τας δημοσιεύσω. Το έλαβα υπό σκέψιν. Με τον καιρόν τας εσυμπλήρωσα, συνήθροισα νέα στοιχεία, και η έρευνα μου εξετάθη εφ’ ολοκλήρου της Επαρχίας. Το συλλεγέν υλικόν εταξινόμησα εις βιβλίον, το υπέγραψα «το Μεσολόγγι», και ακολουθών την φυσικήν διαίρεσιν του εδάφους, το διήρεσα εις τρείς τόμους.
Εις τον Α΄ περιέλαβα παν ό,τι σχετίζεται, και εμμέσως, με την γεωγραφίαν, την ιστορίαν, και την παραγωγήν της λιμνοθαλάσσης.
Ο Β΄ τόμος διαιρείται εις τέσσαρα μέρη. Το α΄περιλαμβάνει την ιστορίαν των επί της μεσημβρινής πλευράς του Αρακύνθου αρχαίων Αιτωλικών πόλεων, και την αρχαιολογικήν περιγραφήν αυτών. Το β΄ την ιστορίαν του Μεσολογγίου μέχρι της ανακτήσεως αυτού (1829). Το γ΄ την έκτοτε μέχρι σήμερον πολιτικήν και κοινωνικήν ιστορίαν του, και το δ΄, την γεωγραφικήν και βιομηχανικήν παραγωγήν του τέως δήμου Μεσολογγίου.
Ο δε Γ΄ περιέχει τρία μέρη. Το α΄ περιλαμβάνει την αρχαιόλογικήν περιγραφήν των λοιπών τέως δήμων της Επαρχίας. Το β΄, την γεωγραφίαν και ιστορίαν αυτών. Και το γ΄, την γεωργικήν και βιομηχανικήν παραγωγήν των, και την κτηνοτροφικήν κατάστασιν της Επαρχίας.
Εις όλον δε το βιβλίον έχω παρενείρει το γλωσσολογικόν υλικόν, που συνέλεξα καθ’ όλην την Επαρχίαν.
Την δι’ επιστολών αφήγησιν, ετήρησα μόνον εις τον Α΄ τόμον.
Δι’ επιστολών έχει γράψει και ο κ. Μηλιαράκης την ιστορίαν και Γεωγραφίαν της «Κέω».

Το ιστορικόν μέρος του βιβλίου μου θα παρουσιάση κενά.
Επόμενον τούτο. Η μεν παλαιά Ιστορία του Μεσολογγίου χάνεται εις το σκότος, το οποίον καλύπτει τας περισσοτέρας Ελλην. πόλεις, η δε νεωτέρα δεν περιβάλλεται επίσης με πολύ φως, ελλείψει πηγών και βοηθημάτων. Διότι όλα σχεδόν τα έγγραφα και τας σημειώσεις των αγωνιστών, τα εξαφάνησεν « ο χαλασμός», (1) την δε προφορικήν παράδοσιν, την αφήκαν και αυτήν οι λόγιοι(2)
_________

(1) Χαλασμόν λέγουν εις το Μεσολόγγι, την επελθούσαν καταστροφήν κατά την πτώσιν του Μεσολογγίου.

(2) Ο Συμ, Ζορμπάς περιωρίσθη να μεταφράση την Ιστορίαν της Πολιορκίας του Μεσολογγίου υπό Auguste Fabre, χωρίς να προσθέση εις αυτήν ουδεμίαν σημείωσιν περί των εξιστορουμένων δια ταύτης πολεμικών γεγονότων.- «Τα Ελλην. Χρονικά» του Αναστ. Γιαννόπουλου, εφημερίς η οποία εξεδίδετο εις το Μεσολόγγι (1857-1861), δεν έχουν ασχοληθή διόλου με την ιστορίαν του Μεσολογγίου.- Ο δε Τηλ. Κωστάκης, αποταμιεύσας από το στόμα των επιζησάντων αγωνιστών πλούτον ανεκδότων, περιωρίζετο να τα διηγήται παραστατικώτατα εις τον κύκλον του, και ουδεμίαν έγγραφον αφήγησιν έκαμεν. Ήσαν δε και οι τρείς λόγιοι, ο δεύτερος και ποιητής, ερωτευμένοι με την Ιστορίαν και την δόξαν της πατρίδος των. Είχαν γνωρίσει όλους τους επιζήσαντας αγωνιστάς. Ό,τι παρ’ αυτών ήκουσαν, το επήραν μαζί των εις τον τάφον. Ούτε κανείς εκ του κύκλου του Κωστάκη τα εδημοσίευσεν. Έχει δε αφήσει ανέκδοτον ιστορίαν, ο στρατηγός Ν. Μακρής. Το χειρόγραφον ευρίσκεται εις την Εθνικήν Βιβλιοθήκην.

του Μεσολογγίου να χαθή με την τελευταίαν πνοήν των επιζησάντων αγωνιστών. Και αν έλειπαν τα Απομνημονεύματα του Ατρεμίου Μίχου, και εκείνα του Σπυρομήλιου, μαχητών και των δύο της μεγάλης του Μεσολογγίου πολιορκίας, μερικά περισωθέντα έγγραφα και παραδόσεις, τας οποίας συνέλεξαν μεταβάντες επί τόπου ο μακαρίτης Γυμνασιάρχης Αντωνιάδης, και ο καθηγητής κ. Ζησίου, και εδημοσίευσαν, ο μέν πρώτος δια της «Μεσολογγιάδας», ο δε άλλος δια των «Πατρίων», ο θέλων να γράψη δια την πολεμικήν Ιστορίαν του Μεσολογγίου, θα είχεν ως μόνην πηγήν « τα Ελληνικά Χρονικά» του Μάγερ, «την Ιστορίαν της Ελληνικής Επαναστάσεως» του Σπυρ. Τρικούπη, θαυμάσια φιλολογικά μνημεία, αλλ’ αμφότερα επηρεασθέντα από το πολιτικόν συμφέρον του Μαυροκορδάτου, ως και τας επί τη βάσει αυτών γραφείσας εγχωρίας και ξένας ιστορίας, περί της ακριβείας των οποίων εγεννήθησαν αμφιβολίαι. (1).

Το δε μέρος του βιβλίου μου, το σχετικόν με την παραγωγήν της Επαρχίας, θα παρουσιάση αισιοδοξίαν ως προς το πλουτολογικόν μέλλον ταύτης. Διότι πιστεύω, ότι η Επαρχία Μεσολογγίου δύναται να ανέλθη εις πλουτοπαραγωγικήν περιωπήν.
Η πόλις του Μεσολογγίου στερείται επαρκούς και πολύ ευφόρου γης, αι δε εξοχαί της δεν είναι υγιειναί, όπως αι περισσότεραι της Ελλάδος, επηρεάζουσαι και της πόλεως την υγείαν, (2) και των προϊόντων την κανονικήν ανάπτυξιν. Έχουν όμως το κλίμα γλυκό, διαυγές φώς, ζωογονούσαν θερμότητα, τας δροσίζουν θαλάσσιοι άνεμοι, και με μικράς δαπάναις θα ημπορέσουν να εξαφανισθούν αι νοσογόνοι του κάμπου του εστίαι, ο οποίος, όταν εξυγιανθή, θα καταστή ευχαριστωτάτη θερινή διαμονή, και καλλιεργούμενος συστηματικώς, θα αναλάβη δυνάμεις δια να θρέψη με αφθονίαν τους Μεσολογγίτας, που έχουν ανάγκην όπως ασχοληθούν με την καλλιέργειαν της γής. Ενώ από την λιμνοθάλασσαν του- απέραντον και χλοερώτατον λιβάδι των ψαριών, πλουσιωτάτην αποθήκην άλατος- αντλεί υγείαν και πλούτον.
___________

(1) Ο Στεφ. Ξένος, ο σοφός Έλλην, εις τον βίον του Ιωάν. Καποδίστρια γράφει περί των Ιστοριών της Νεωτέρας Ελλάδος. « ο Μέδελσων εκ του όλου συγγράμματός του καταφαίνεται, ου μόνον ότι είχε προσωπικάς συμπαθείας και αντιπαθείας εν Ελλάδι, αλλ’ ότι απετέλει μέρος κόμματος, πρό πάντων δε ότι παρακολουθεί τας συγγραφάς των γραψάντων προηγουμένως Ελλήνων και Φιλελλήνων, οίτινες χρωματισθέντες δια το κομματιικόν των, μένουν εν τη Ιστορία αναξιόπιστοι».
(2) Έχει ήδη συστηθή Ειδικόν Ταμείον εξυγιάνσεως της πόλεως. Περί τούτου κατωτέρω.

Η άλλη όμως έκτασις της Επαρχίας περιέχει επαρκείς και ευφόρους πεδιάδας, (την ποταμόχωστον γήν της Παραχελωϊτιδος «το μυθολογούμενον κέρας της Αμαλθείας» (1) και τους παρα τας λίμνας αγρούς), περιβάλλεται με πολλά νερά, με ποταμούς και λίμνας, έχει και αυτή το ίδιον κλίμα, ευδοκιμούν δε εκεί καλλιεργούμενα όλα τα είδη των προϊόντων, και όλα παράγονται εκλεκτά.
Το λάδι ολοκλήρου της Επαρχίας και το κρασί του Ζυγού, δύνανται να ικανοποιήσουν και τα λεπτότερα γούστα.

Αλλά, κατά το πλείστον, αι πεδιάδες αυταί, τον μεν χειμώνα γίνονται βάλτοι, το δε καλοκαίρι, διατηρούν πρασινισμένα νερά (2), δια να καλλιεργούν το ελώδες μίασμα, και κατατρώγουσιν την υγείαν των περιοίκων, αλλού δε ξηραίνονται, και, ως άλλοι Τάνταλοι, δεν ημπορούν να θίξουν τα πέριξ άφθονα νερά. Η φύσις είναι κυρίαρχος, εργάζεται όπως θέλει και κάμνει ό,τι η ιδιοτροπία της υπαγορεύσει. Λείπει η ζείδωρος πνοή της Επιστημής, η οποία χαλιναγωγεί και ενισχύει την φύσιν, η οποία εξάγει τον πλούτον.
Ουδέν διεμορφώθησαν μέσα μεταφοράς των προϊόντων της Επαρχίας ευκολώτερα ή φθηνότερα από εκείνα που είχαν οι πατέρες μας. Και εστρώθη μεν μέρος της Επαρχίας με σιδηράς ράβδους, έγιναν βουλεβάρτα μέσα στην λιμνοθάλασσαν, δι’ επιθαλασσίας οδού συνεκοινώνησε το Μεσολόγγι με την Τουρλίδα, το επίνειον του, και εσυνδέθησαν μικρά χωρία μεταξύ των με αμαξητούς δρόμους, αλλ’ ελάχιστα συνεισέφεραν ταύτα προς βελτίωσιν της συγκοινωνίας της Επαρχίας, εξακολουθούν δε να φορτώνονται τα περισσότερα εμπορεύματα και προϊόντα, όπως ανέκαθεν, εις την Τουρλίδα ή τον Άγιον Σώστην, να μεταφέρωνται εκεί δια της λιμνοθαλάσσης με τις πάσσαρες, και να υποβάλλωνται εις πληρωμήν φορτωτικών και μεταφορικών, όχι μικροτέραν από τον ναύλον, που χρειάζονται, δια να μετακομισθούν εκείθεν εις τον απώτερον Ελληνικόν λιμένα.
________________

(1) Στράβωνος Γεωγρ. Βιβλίον Ι κεφ΄ Β΄ 20.

(2) Δια Ν.Δ. συνεβλήθη το δημόσιον μετά της Εταιρείας « βεϊλ» Ζαλοκώστας, προς κατασκευήν εις την Μακρυνείαν έργων αποξηράνσεως των βάλτων ταύτης, παραχωρηθέντος εις την Εταιρείαν του δικαιώματος, ίνα μεταβιβάση τα εκ της συμβάσεως δικαιώματα της εις Ανώνυμον Ελληνικήν Εταιρεία.


Το δε Μεσολόγγι ήτο άξιον ιδιαιτέρας εθνικής στοργής και εδικαιούτο την ευγνωμοσύνην του Έθνους. Η συμβολή του εις τον μέγαν της Ελλάδος Αγώνα υπήρξεν αποτελεσματική. Εκείθεν ήτο ο μόνος δρόμος, από τον οποίον θα ημπορούσεν ο εχθρός να περάση εις Πελοπόννησον, διότι, τα πρώτα του Αγώνος έτη, επεκράτει ο Ελλην. στόλος, και η Τουρκία δεν ήτο δυνατόν να μεταφέρη θαλασσίως στρατεύματα˙ την δια των Θερμοπυλών οδόν, την κατέστησε δυσυπέρβατον ή πανωλεθρία του Δράμαλη, και η επελθούσα σύμπνοια μεταξύ των οπλαρχηγών της Ανατολ. Ελλάδος, εις δε την υπολειπομένην δια του Μακρυνόρους οδόν, την οποίαν αφήκεν ανοικτήν η καταστροφή του Πέτα, έθεσεν επί πενταετίαν ισχυρόν φραγμόν η ερρωμένη αντίστασις του Μεσολογγίου. Και ήτο μέν ο Κορινθιακός κόλπος εις την εξουσίαν του εχθρού καθ’ όλον το διάστημα του πολέμου, αλλά χωρίς να έχουν οι Τούρκοι το Μεσολόγγι, δεν ηδύναντο να προχωρήσουν εις την Πελοπόννησον, διότι θα διεκόπτοντο αι συγκοινωνίαι των μετά της πολεμικής των βάσεως, η οποία ευρίσκετο εις την Ήπειρον. Και εάν το Μεσολόγγι υπεχώρει εις την ορμήν των Τούρκων, θα εισέβαλλαν εις την ανέτοιμον και υπό διχονοιών σπαρασσομένην Πελοπόννησον, και θα κατέπνιγαν τον Ελλην. Αγώνα, καθ’ όν καιρόν δυσμενής άνεμος έπνεεν εις την Ευρώπην, ο Ελλην. στόλος εθεωρείτο πειρατικός και υπ’ αυτής της Αγγλίας, η διπλωματία ανέμενε τον θρίαμβον των Τουρκικών όπλων, από παντού δε έφθαναν προς τους Επαναστάτας παραινέσεις πρός υποταγήν. Και ο μακρός ούτος χρόνος έφερε την νίκην εις τα Ελλην. όπλα. Είχεν ατονήσει η αδυσώπητος Ιερά Συμμαχία, η Αγγλία, δια του Κάνιγγος, ανεγνώρισε την Ελλάδα ως εμπόλεμον δύναμιν, και ο καθ’ όλον τον Παλαιόν και Νέον Κόσμον πνεύσας Φιλελληνισμός, είχεν εμψυχωθή από την ηρωϊκήν αντίστασιν και την ένδοξον πτώσιν του Μεσολογγίου. Πτώσιν την οποίαν τόσον ανύψωσεν η Έξοδος του, και τόσον λαμπρά εφωταγώγησεν ο δαυλος του Καψάλη!
Πρωτεργάται δε της αντιστάσεως ταύτης υπήρξαν οι Μεσολογγίται
Αλλά την κατά της πρώτης πολιορκίας του Μεσολογγίου άμυναν ταύτην, οικειοποιήθη ο Μαυροκορδάτος ως έργον του, και κακώς αι Ιστορίαι απέδωκαν εις αυτόν την απόφασιν του να προβάλη το Μεσολόγγι αντίστασιν (1). Πρώτοι και μόνοι οι Μεσολογγίται έλαβαν την απόφασιν ταύτην, ο δε Μαυροκορδάτος ήτο αντιθέτου γνώμης. Εκείνοι, ότε εκυρήχθη η επανάστασις και προτού ο Μαυροκορδάτος κατέλθη εις την Ελλάδα, εκλέξαντες τον Αθαν. Ραζηκότσικαν αρχηγόν των, και διορίσαντες επιτροπήν εκ των προκρίτων, είχαν ιδίαις δαπάναις οχυρώσει και περιταφρώσει την πόλιν, και όταν, μετά έτος περίπου, ηκούσθη ότι κατήρχετο ο Ομέρ Βρυώνης, δεν εγκατέλειψαν την πατρίδα των, αλλ’ έσπευσαν να επισκευάσουν το οχύρωμα, να εφοδιάσουν την πόλιν με τροφάς και πολεμοφόδια (2), και να αναμείνουν τον εχθρόν, στρατοπεδεύσαντα έξωθι της πόλεως την 25 Οκτωβρίου 1822.
Ενώ ο Μαυροκορδάτος την 17 Σεπτεμβρίου, μήνα δηλ. περίπου προτού κατέλθη ο Βρυώνης, έγραφε προς τον Βαρνακιώτην, τον Αρχιστράτηγον της Δυτικ. Ελλάδος. « πόσον με ετάραξε η διαλυσις του στρατοπέδου του Πλατάνου, είναι αδύνατον να σε το περιγράψω, και μάλιστα όταν είδα το μωρόν και ανόητον σχέδιον της οχυρώσεως του Μεσολογγίου έγινα άλλος εξ’ άλλου˙ τα φυσικά σύνορα τα οποία πρέπει να διαφεντεύσωμεν είναι η Λαγκάδα και το Ξηρόμερον… και όχι εις τις χώραις όπου και δέκα χανδάκια αν κάμωμεν δεν κατορθώνομεν τίποτε». (3)
Αλλά ούτε μετέβαλεν ο Μαυροκορδάτος γνώμην, όταν κατόπιν επί κεφαλής των στρατευμάτων του υπεχώρει πρό του εχθρού από θέσεως εις θέσιν, και εδόθη η τελευταία μάχη πρό του Κεφαλοβρύσου του Αιτωλικού, δύο ήμισυ ώρας απέχοντες του Μεσολογγίου, και αυτός μέν, ακολοθούμενος από 25 σωματοφύλακας του και τον αρχηγόν των Κατσαρόν, είχεν καταφύγει εις το Μεσολόγγι, οι δε οπλαρχηγοί μετά τέσσερας ημέρας διεσκορπίσθησαν εις τα βουνά. (4).
____________________

(1) « Ο Μαυροκορδάτος έγινεν αιτιώτατος ίνα το Μεσολόγγι αντιτάξη γενναίαν άμυναν. Καρολ. Ιστορ. ΙΘ αιώνος Β΄ σελ 261.
(2) «Ευρέθησαν τροφαί και πολεμοφόδια ενός μηνός». Τρικ. Ιστορ. Ελλην. επαν. Β΄ σελ. 266.
(3) Ανέκδοτοι αυτόγραφοι επιστολαί των επισημοτέρων Ελλήνων οπλαρχηγών υπό ν. Φυσεντζίδου. Επιστολή 98.
(4) Τρικ. Ιστορία Ελλην. Επαναστ. Β΄. σελ. 235-236.

Διότι, εάν, όταν εισήλθεν εις το Μεσολόγγι, ή κατά το διάστημα τούτο των τεσσάρων ημερών, που έμεινεν εκεί προτού διασκορπισθούν οι οπλαρχηγοί, ελάμβανε την απόφασιν να εξακολουθήση τον πόλεμον, θα τους ειδοποίει όπως εισέλθουν και αυτοί εις το Μεσολόγγι. Δεν έπραξε δε τούτο, διότι επίστευεν ότι πρό του Κεφαλοβρύσου ήτο η τελευταία απόπειρα προς απόκρουσιν του εχθρού, και ότι εκεί έληγεν ο κατά την Δυτ. Ελλάδα αγών.
Αυτός δε, μετά την ατυχή εκστρατείαν της Δυτ. Ελλάδος, κατέφυγεν ηττημένος εις το Μεσολόγγι, αναμένων την έκβασιν της μάχης του Κεφαλοβρύσου, εν αποτυχία της οποίας είχεν ετοιμασθή να διεκπεραιωθή εις Πελοπόννησον. Προς τούτο δε κατήλθεν επίσης εκεί ο Μάρκος και ο Κίτσος «κακώς έχοντες»(1). Αλλ’ οι Μεσολογγίται με ηθικό ακμαίον, έχοντες την πόλιν των οχυρωμένην και εφωδιασμένην με τροφάς και πολεμοφόδια, λαβόντες την απόφασιν να μείνουν και να πολεμήσουν μέχρις εσχάτων, του ενέπνευσαν την ιδέαν δια να μείνη και συναγωνισθή μετ’ αυτών. Προσήλθαν κατόπιν επικουρίαι, εδυναμώθη το Φρούριον, δεν επροχώρησαν οι Τούρκοι εις την Πελοπόννησον, ελύθη η πολιορκία την 31 Δεκεμβρίου 1825, και εσώθη η Ελλάς.
Κατά δε την τελευταίαν πολιορκίαν (1825-1826), οι Μεσολογγίται παρέσχον υπηρεσίας πολυτίμους, και χρηματικάς θυσίας ανεκτιμήτους, άνευ των οποίων ουδεμία ηδύνατο να τελεσφορήση εκεί αντίστασις. Εμισθοτροφοδότουν τα ξένα σώματα, εσυντήρουν τα εντόπια, αντεπεξήρχοντο εις τας παντοειδείς της φρουράς χρείας, και ευρέθησαν εις την ανάγκην να δωροδοκήσουν αρχηγούς, δια να αποτρέψουν τον κίνδυνον της παραδόσεως του Μεσολογγίου(2). Εκτός δε του αφθόνου χρήματος, το οποίον εδαπάνησαν, ενεψύχωσαν τον αγώνα με την απαράμιλλον ανδρεία των, και αφειδώς τον επότισαν με το αίμα των. Διότι το Σώμα των Μεσολογγιτών ήτο από τα καλύτερα υπό επόψιν αριθμού και υπό επόψιν ανδρείας. «Οι δε Μεσολογγίται, γράφει ο Σπυρομήλιος εις τα Απομνημονεύματα του, εις όλον το διάστημα της πολιορκίας έδωκαν άπειρα δείγματα της καρτερίας και γενναιοψυχίας των, διότι είταν εκ των πρώτων, όπου να ριψοκινδυνεύουν, οι πρώτοι εις τας μάχας, και όπου ηρίστευον (3)˙ ελάμβαναν, μόνοι σχεδόν και πάντοτε, μέρος εις τας εξόδους, αφήνοντες κατά ταύτας τους πλειοτέρους νεκρούς, και επέστρεφαν με τους περισσοτέρους τραυματίας. «Εφύλαττον δε πάντοτε τας πλέον επικινδύνους θέσεις και ως πυροβολισταί εις τα κανονοστάσια και με τα τουφέκια εστέκοντο εις τας επάλξεις.» Και επολέμησαν εις τους επικινδυνωδεστέρους προμαχώνας, τους εις το κέντρον του φρουρίου ευρισκομένους, εις τα κανονοστάσια δηλ. του μάρκου Μπότσαρη ( Μεγάλη τάπια) και του Φραγκλίνου, όπου εχύθη το περισσότερον αίμα, Μεσολογγιτών κατά το πλείστον αίμα, όπου εξερράγησαν αι περισσότεραι υπόνομοι, (που 9 εις του Φραγκλίνου) εδόθη το επώνυμον «Τερρίμπιλε» δια τας φρικώδεις μάχας, αι οποίαι εσυγκροτήθησαν προς υπεράσπισίν του, όπου εκερδήθησαν αι περισσότεραι νίκαι, και το οποίον ο οχυρωματοποιός Κοκκίνης ωνόμασε «Πλατείαν της νίκης» ( Place de Victoire.)


(1) Τρικ. Ιστορ, Ελλην. Επαναστ. Β΄. σελ. 236.
(2) Αρτεμ. Μίχου απομν. σελ. 23 σημ. 1.
(3) Σταυρομήλιου ανέκδοτα απομν. σελ. 154.

Αλλά ούτε τας υπηρεσίας των ταύτας αντήμειψεν η Πατρίς, ουδέ τας περιουσιακάς των θυσίας απεκατέστησεν. Εφέρθη προς τους Μεσολογγίτας, σαν άστοργη μητέρα.
Ουδεμία, ( όταν ανέστιοι επέστρεψαν εις την πατρίδα των μετά την ειρήνην και την αιχμαλωσίαν), εδόθη εις αυτούς συνδρομή προς ανέγερσιν των σπιτιών των, τα οποία είχαν κατεδαφίσει αι τούρκικαι βόμβαι ή είχαν αυτοί οι ίδιοι κρημνίσει δια να κατασκευάσουν το φρούριον και επισκεύασουν τα εις αυτό γενόμενα ρήγματα (1).
Ούτε απεζημιώθησαν κάν δια τας χρηματικάς δαπάνας που υπέστησαν, δια την ανέγερσιν του φρουρίου, την επισκευήν της τάφρου, την διατροφήν των στρατιωτικών σωμάτων και την εν γένει συντήρησιν του αγώνος. (2)
Ουδέ διά τας αλυκάς, αι οποίαι επί τουρκοκρατίας ανήκαν εις την κοινότητα του Μεσολογγίου και αφηρέθησαν υπό του Κράτους, εδόθη αποζημίωσίς τις, όπως έχει δοθή δια τας εν Επτανήσω τοιαύτας. (3)
____________________

(1) Η Διεύθ. Επιτροπή διά του υπ’ αριθμ. 3085 της 23 Ιανουαρίου 1826 εγγράφου της πρός την Διοίκησιν, έγραψε «περισσότερα από 500 σπίτια κατεδαφίσθησαν και η ανάγκη του φρουρίου δεν απηντήθη, καθότι η ξυλική εχρησίμευσε δια να θεραπεύση το ψύχος των στρατιωτών και να βράζεται η εκ σίτου τροφή των. Δια δε του υπ’ αριθμ. 2182 ετέρου εγγράφου της προς τους εν Ζακύνθω ομογενείς προσθέτει «το Μεσολόγγι κατεκρημνήσθη σχεδόν εις το ήμισυ δια να χρησιμεύση εις το φρούριον και τα καταλύματα των στρατιωτών,» « Οι Μεσολογγίται δεν είχαν άλλο πλέον, λέγει ο Σπυρομήλιος, ειμή όσα σπίτια δεν είχε φθάσει πλέον το Τούρκικον κανόνι, πλήν επειδή δια την επισκευήν του φρουρίου δεν είχομεν άλλην ύλην, επρόσφεραν και τα οσπίτιά των να τα κρημνίσωμεν δια να πάρωμεν την αναγκαίαν ύλην».
(2) Όλα τα αναγκαιούντα, εξακολουθεί ο Σπυρομήλιος, τα έπαιρνομεν από τας αποθήκας των δυστύχων εμπόρων, δίχως να τους δίδωνται χρήματα, αλλ’ εν αποδεικτικόν δια να πληρωθώσιν εις την αποκατάστασιν του Έθνους, και εν τοσούτω αυτοί ελίμωττον της πείνης.
Έστειλε ποτέ η Διοίκησις ξυλικήν, σανίδας, καρφιά, σίδηρον, φτυάρια, τσαπιά κλπ; δίχως να έχωσιν οι Μεσολογγίται άλλο συμφέρον παρά την ελευθερίαν της πατρίδος, επειδή αυτών ιδιαιτέρως δεν τους είχε μείνει τίποτε, καθότι τον ελαιώνα τον είχε τον είχε κόψη όλον ο εχθρός, ώστε τινές κορμοί εφαίνοντο σποράδην εις την πεδιάδα, τας σταφιδαμπέλους των ομοίως, ό,τι είχαν εις τας εμπορικάς αποθήκας των, εφ’ όσον εχρησίμευε δια το φρούριον, το είχαν προσφέρει οι δυστυχείς αφ’ εαυτού των εις την ανάγκην της πατρίδος ό,τι είχαν θροφάς εις τα οσπίτιά των και ταύτα τα επρόσφεραν».
(3) Ευτυχώς αργά δια του Ν. 1811 της 30 Δεκεμβρίου 1819 προκληθέντος υπό της Κυβερνήσεως Ελ. Βενιζέλου, ταις ενεργείαις του εξ Ευρυτανίας πολιτευτού κ. Γεωργίου Καφαντάρη, διετέθη ετησίως το 1/5 των εκ των αλυκών και ιχθυοτροφείων προσόδων, μη υπερβαίνον όμως τας 10.000 δραχ. ετησίως, δι’ έργα εξυγιάνσεως του δήμου Μεσολογγίου. Την δε 5 Μαίου 1923 εξεδόθη Ν. Δ. της Επαναστάσεως 1922, περί συστάσεως ειδικού Ταμείου εξυγιάνσεως της πόλεως Μεσολογγίου και αποξηράνσεως των παρ’ αυτήν ελών. Το ταμείον διοικείται υπό Επιτροπής αποτελουμένης υπό του Νομάρχου, ως προέδρου, του Νομομηχανικού, και οικον. Εφόρου, του Ταμίου και δύο μελών εκλεγομένων υπό του Συμβουλίου, αλλ’ ουχί εκ των μελών αυτού.
Οι πόροι του ταμείου αποτελούνται α΄) από τέλος 10% επί του βεβαιουμένου δημοσίου φόρου οικοδομών˙ β΄) από ετησίαν στρεμ. Εισφορών επι των εκ της αποξηράνσεως ωφελουμένων οπωσδήποτε εκτάσεων, και δια μεν τας εκτός του σχεδίου της πόλεως εκτάσεις ορίζεται εις 20, δραχ. επί δε των εντός της πόλεως ακαλύπτων οικοπέδων εις 40 δραχ. κατά στρέμμα γ΄) από την αξίαν των αποξηρανθησωμένων ή εξυγιανθησωμένων εκτάσεων, των ανηκουσών εις το Δημόσιον, περιερχομένων εις το Ταμείον˙ δ΄) από ποσοστόν 25% των δημοσίων προσόδων των ιχθυοτροφείων, κατατιθέμενον κατ’ έτος υπό του δημοσίου εις την Εθνικήν Τράπεζαν επ’ ονόματι του Ταμείου, καταργουμένου του 1811 Ν. και ε΄) από την ετησίαν εισφοράν του Δημοσίου εκ των προσόδων των ιχθυοτροφείων.
Μετά δε την εκτέλεσιν των έργων εξυγιάνσεως και αποξηράνσεως, θα εκτελεσθώσιν έργα εξωραϊσμού της πόλεως Μεσολογγίου.

Ούτε τους έδωκαν τίποτε από όσα αι εκάστοτε Εθνοσυνελεύσεις εψήφισαν δι’ αυτούς (1).
Ουδεμίαν επίσης περίθαλψιν έδωκαν εις τα ορφανά των αγωνιστών, όταν επέστρεψαν εις το Μεσολόγγι. Τα αφήκαν να τρέχουν γυμνόποδα εις τα αλίπεδα του Μεσολογγίου και να επαιτούν δια να ζήσουν. Τα σχολεία, που είχε τότε ανεγείρει το Κράτος, εις ουδέν ορφανόν Μεσολογγίτη έδωκαν άσυλον. Και προς ειρωνείαν το τέκνον ενός ήρωος, και από τους προκρίτους του Μεσολογγίου, του Πάνου Παπαλουκά, το επερίθαλψαν εις το Ορφανοτροφείον. Όταν δε η μητέρα του παραπονέθηκε και εζήτησε καλυτέραν δια το παιδί της τύχην, ο νομάρχης Μοναρχίδης της απήντησε σκαιότατα δια του υπ’ αριθμ. 1472 της 30 Μαρτίου 1835 εγγράφου του, ότι « εάν δεν της αρέση ειμπορεί να το αποσύρη εκείθεν».
Τέσσαρα μόνον παιδιά Μεσολογγιτών , από το 1829 μέχρι του 1826, εισήγαγαν εις το Στρατ. Σχολείον, και ένας μόνον Μεσολογγίτης εστάλη υπότροφος της Κυβερνήσεως εις Ευρωπαϊκόν σχολέιον, καθ’ όλον το διάστημα του ελευθέρου βίου μας.
Στρατιωτικούς βαθμούς εις ελαχίστους ήρωας έδωκαν και εις ελαχίστους είχαν επιτρέψει να φέρουν τους εις τα πεδία των μαχών αποκτηθέντας. Μεσολογγίτης (2) λαβών κατά την μεγάλην πολιορκίαν τον βαθμόν του Αντιστρατήγου, υπεβιβάσθη εις … πεντηκόνταρχον!
Και αυτός ο Χρήστος Καψάλης, που προσέφερεν εις τον ναόν της Ελευθερίας την μεγαλυτέραν θυσίαν, εξ όσων είδε ποτε η ανθρωπότης, ο Χρήστος Καψάλης, του οποίου ο δαυλός, ως προβολεύς, έδειξεν εις τον έκπληκτον κόσμον τας δραματικάς θυσίας, φέρεται εις το Μητρώον των Αξιωματικών του Αγώνος, ως πέμπτης τάξεως αγωνιστής. Μία μόνη τάξις υπελείπετο, δια να καταταχθή ο Χρήστος Καψάλης εις το μητρώον των Υπαξιωματικών. Ολίγον δηλ. έλειψε να θεωρηθή ως υπαξιωματικός…ανδραγαθήσας!
« Τα Ελληνικά Χρονικά» του Αναστ. Γιαννοπούλου, αναφέρουν ότι εις ολιγίστας χήρας είχε δοθή μικρά σύνταξις από τρείς έως πέντε δραχμάς μηνιαίως, μας γνωρίζουν δε και άλλας 151 χήρας, αι οποίαι, άνευ ουδεμιάς περιθάλψεως, διήρχοντο πεινώσαι τας πικράς ημέρας της ελεύθερης ζωής των. Θα ήσαν πολλαί ακόμη, αλλά δεν γνωρίζομεν πόσαι, διότι δεν είχε τελειώσει η περί αυτών έρευνα των Ελλην. Χρονικών.
Παρεπονούντο δε οι Μεσολογγίται, ότι και αυτά της φιλανθρωπίας τα άσυλα, τους είχαν κλείσει τας θύρας (3).


(1) Η Κυβερνητική Επιτροπή δια της από 1 Απριλίου 1827 αποφάσεως της, διέταξε

α΄) Να συμπληρωθούν οι μισθοί της εν Μεσολογγίω και Αιτωλικώ φρουράς.
β΄) Να διορισθή περίθαλψις δια τας χήρας και τα ορφανά.
γ΄) Λύτρα δια τους αιχμαλώτους Μεσολογγίτας και
δ΄) Παράσημον τιμής ως έπαθλον
και επεκύρωσεν ομοφώνως η Εθνοσυνελεύσις (αριθμ. ε΄. των πρακτικών της ΚΔ΄ συνεδριάσεως 6 Απριλίου 1827) ενέκριναν δε η τετάρτη ( Άργους) δια του ε΄. ψηφίσματος του 1829 και η της Τροιζήνος άρθ. 147 και 148 του Πολιτ. Συνταγ. της Ελλάδος.
Το λυπηρόν δε είναι ότι, δια των αυτών αποφάσεων και ψηφισμάτων, είχαν αναγνωρισθή και αι εις τας ναυτικάς νήσους οφειλόμεναι αποζημιώσεις, αι οποίαι εχορηγήσαν αμείωτοι.

(2) Ο Μπουσμπουρέλης.


(3)Τα ελληνικά Χρονικά του Αναστ. Γιαννόπουλου (Έτος Δ΄. αριθ. 26 της 16 Αυγ. 1859) γράφουν. « Παρακαλείται το κοινόν του Μεσολογγίου, αν ευαρεστείται, να προσέλθη και ιδή το κατά την 11 τρέχ., μετενεχθέν εις την πόλιν μας φοβερόν θέαμα. Έν ανθρώπινον σώμα, γέννημα Μεσολογγίου, ονόματι Γεωρ. Μπακογιάννης, απομεινάριον της Εξόδου Μεσολογγίου, και έχων τρείς αδελφάς αιχμαλώτους, εστάλη εξ Αθηνών δια να αποτεθή εις την πόλιν μας. Ο Μεσολογγίτης λοιπόν αυτός δύναται να χρησιμεύση ως μία ζωντανή μαρτυρία όλων των χαρίτων, όλων των ευτυχιών, και όλων των αγαθών ενός αληθούς αγωνιστού, καθότι κατά την νύχτα της εξόδου, ότε ο δυστυχής ούτος συνεπλάκη με τους Τούρκους, του ελιάνισαν δια σπάθης την αριστερά χείρα, η οποία έκτοτε του έμεινεν άχρηστος, η δε δεξιά του εξηράνθη και είναι ακίνητος. Ιππείς δε Τούρκοι του έκοψαν την κορυφήν της κεφαλής, η οποία φαίνεται ως περικεκομμένη κεφαλή χειμονικού. Από δε την μεγαλυτέραν καλοπέρασιν ο αγωνιστής ούτος επρίσθη κατά τους πόδας. Αλλά η μόνη αυτού παρηγορία είναι ότι εσχάτως έχασε και τους δύο οφθαλμούς του. Ως μέσον δε να αναλάβη το φως του επενοήθη, να τον διώξουν από το τυφλοκομείον των Αθηνών και να τον στείλουν εις το Νοσοκομείον Μεσολογγίου.

Εν τούτοις είχαν μείνει εις το Μεσολόγγι από το παρελθόν κειμήλια, στολίδια των καλών ημερών του. Το φρούριον, η τάφρος, οι προμαχώνες, χαρωποί του μεγαλείου του μάρτυρες, σκυθρωποί της παρακμής του θεαταί, ΝΑΟΙ, τους οποίους αι θυσίαι του ιερού πολέμου ανήγειραν εις το όνομα της ΔΟΞΗΣ, έλαμπαν εις τους οφθαλμούς των πολιτισμένων ανθρώπων. Το Μεσολόγγι μόνον εις αυτά είχε πλέον τας ελπίδας του. Τα έβλεπεν, όπως οι ξεπεσμένοι ατενίζουν εις τίτλους προγονικής ευγενείας.
Τω 1882 κατεσκευάζετο ο σιδηρόδρομος και εχρειάζετο τόπος δια να ανεγερθούν τα κτίρια του και υλικά δια να κτισθούν. Η άστοργη μητέρα τα εύρεν ευκόλως. Τι χρειάζονται στο αποπαίδι τα στολίδια; Και ως έλειπαν τόσες παλιοσάλτσινες (1) έξω από το Μεσολόγγι, το Βελούχι (2), η Κάναλη (3), και τόσες αγλάμπρες (4), μέσα εις αυτό, ο σταθμός ανηγέρθη εις το ανατολικόν μέρος του φρουρίου, επί της Τάφρου, ακριβώς εκεί, που είχε γίνει η καταπλήξασα τον κόσμον Έξοδος. Εκεί , που ήτο η λουνέττα και οι τάπιες του Κοκκίνη, του Μακρή, του Ρήγα και του Μονταλεμπέρτου. Όλα αυτά είχαν γίνει από πέτρες και χώματα. Η κακή μητέρα μόνον εις τα υλικά των εύρισκε αξίαν.
Οι ΝΑΟΙ της ΔΟΞΗΣ κατεδαφίσθησαν, ανεσκάφησαν, με τους αιματοβαφείς δε λίθους των, με τα αιμοποτισμένα χώματα των, εκεί που έπεσεν ο Ραζηκότσικας, που επολέμησεν ο Μακρής, που διήυθυνε τα κανόνια ο Δεληγιώργης, εκεί που ο Γκόρπας, οι Δατσικαίοι, ο Καψαλάκης, ο Καπρής, ο Γουρνάρας και οι άλλοι Μεσολογγίται πυροβοληταί έσπειραν τον τρόμον, εκεί που ανδραγάθησαν και εθυσιάσθησαν τόσοι ήρωες, εκεί που είχεν καθήκον η Πολιτεία να στήση τους ανδριάντας των, να κατασκευάση μουσεία και ιερά άλση, να εγείρη στήλας αναθηματικάς, να τα περιβάλη με χρυσά κιγκλιδώματα, να τα περισώση από την φθοράν, να τα καταστήση αληθή προσκυνητάρια και σχολεία, όπου η ελλην. Νεολαία, οι νεαροί στρατιώται και οι ελληνίδες μητέρες, θα εδιδάσκοντο τον πατριωτισμόν και το προς την πατρίδα καθήκον, ΕΚΕΙ εκατασκεύασε τα αποθήκας και τα δύσοσμα παραρτήματα του σιδηροδρόμου!

Παρέκει είναι ο ναίσκος της Αγίας Παρασκευής.
Δεν εχρειάσθη ο σιδηρόδρομος άλλες πέτρες δια να επιτραπή και του ιερού ναού η κατεδάφισις;…
_____________________
(1) Παλιοσαλτσίνες, αγροί παρά την λιμνοθάλασσαν, καταλαμβανόμενοι κατά τας αναβάσεις της, και ανεπίδεκτοι καλλιεργείας.
(2) Βελούχι αλίπεδον εις το α μέρος της πόλεως.
(3) Κάναλη, έτερον αλίπεδον εις το προς δ. μέρος της πόλεως.
Τον χειμώνα, το Βελούχι και η Κάναλη, καταλαμβάνονται από την θάλασσαν, το δε καλοκαίρι, εχρησίμευαν άλλλοτε ως περίπατος.
(4) Αγλάμπρες λέγονται τα ασκεπή και αδέσποτα μεγάλα οικόπεδα.

Τα θύματα της γουρουνίας όλων μας

ΚΑΤΙ ΣΑΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ Η ΣΑΝ ΕΝΑ ΜΙΚΡΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ
ΤΟΥ ΠΑΡΑΜΥΘΑΤΖΗ
ΠΟΥ ΧΡΩΣΤΑΩ ΣΤΗΝ ΑΓΑΠΗΜΕΝΗ ΦΙΛΗ ΕΛΕΝΗ ΣΕΤΤΑ
ΑΛΛΑ ΙΣΩΣ ΚΑΙ ΣΕ ΚΑΠΟΙΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ ΑΓΑΠΗΜΕΝΟΥΣ
ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΑ ΦΙΛΟΥΣ
Αγαπημένη Ελένη, δευτερολογώντας μετά το μικρό μου σχόλιο χθες σχετικά με μια μπροσούρα που σχεδίαζες πολύ σωστά να κάνεις σχετικά με την επίδραση των ναρκωτικών στο μυαλό της νεολαίας μας, αισθάνομαι επιτακτικά την υποχρέωση να σου ξεκαθαρίσω δημοσίως, ότι χωρίς ποτέ να δηλώνω άγιος, αν κάτι μίσησα στην ζωή μου από τις γουρουνιές του κάθε ανθρώπου, είναι δύο πράγματα: Πρώτο τη διάδοση των ναρκωτικών, και δεύτερον την παιδοφιλία, που και η λέξη ακόμη αυτή που την εκφράζει στη μοντέρνα γλώσσα μας κυριολεκτικά αδικείται. Και τις δύο αυτές καταστάσεις τις θεωρώ απ’ την πλευρά των θυτών, σαν έσχατο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας και κάθε στοιχειώδους κανόνα της ηθικής της. Κι όταν λέω αυτό Ελένη δεν το λέω αβασάνιστα και μάλιστα απέραστο από χιλιάδες βασανιστικές σκέψεις και συνειρμικές διακλαδώσεις. Όλα στον άνθρωπο συγχωρούνται τελικά, ακόμη και τα χειρότερα. Ο δαιμονιασμένος Ντοστογιέφσκι στους αδελφούς Καραμαζώφ φθάνει στην ακρότητα του οίκτου και του ελέους, να βάζει το δίλημμα, κυρίως στον εαυτό του, να αναρωτιέται αν είναι δυνατόν, μία μάνα να συγχωρεί ποτέ το δολοφόνο του παιδιού της. Όλα συγχωρούνται στον άνθρωπο Ελένη, ακόμη και τα χειρότερα, εκτός από το να βιάζει κανείς το μυαλό των παιδιών και γενικότερα των νέων, είτε με την κτηνωδία των διαστροφικών ορέξεων του επί του σώματός των, είτε με την επίσης κτηνωδία των διαστροφικών επίσης ορέξεων του επί της ψυχής των, προς απόκτηση, ηδονής, χειραγώγησης, συσσώρευσης πλούτου, και παραπλάνησης των παιδιών και πάλι γενικότερα των νέων από το περιφανέστατο νόημα της ζωής, στο ότι: ακόμη και ο μόχθος μας να ζούμε είναι χαρά ατελείωτη.
Από εκεί και πέρα Ελένη, ίσως θα αναρωτιέσαι και μάλιστα δικαίως, τι ήταν αυτό, που σου ανέστειλε εχθές το βράδυ την ευγενή παρόρμηση να ετοιμάσεις την μπροσούρα. Δεν έχεις άδικο αν σκέφτηκες˙ πως ίσως έτσι ωραιοποιώντας, έστω κι ηθελημένα ο παραμυθατζής, κάποια, κατά τα άλλα νοσηρά, όχι όμως απαραιτήτως και εγκληματικά ακούσματα των παλαιότερων των εποχών, τότε που δεν υπήρχε ακόμη εμπόριο ηρωίνης και κόκας και των άλλων συναφών, και μάλιστα στους νέους˙ κάπου αλλού το πήγαινε που ίσως και να ‘χε δίκιο μέσα απ’ τις συνήθεις υπερβάσεις του να θέλει να το πάει. Όχι Ελένη μου στις περιπτώσεις των ναρκωτικών και τις παιδοφιλίας κανένας παραμυθατζής δεν έχει το δικαίωμα να κάνει υπερβάσεις σε πράξεις κι έργα ανθρώπων εγκληματικά. Αν κάτι με δικαίωνε μονάχα χθες το βράδυ ή κι ίσως και σε επόμενες βραδιές, είναι αυτό που έμαθα και μάλιστα τώρα στα τελευταία, και το όχι επιτέλους παράδοξο για μένα, από ένα τούρκο συγγραφέα, τον ίδιο που μου δίδαξε κάποια κρυμμένα μυστικά ακόμη και γι’ αυτόν τον Έρωτα αλήτη, τον Αχμέτ Ουμίτ. Αυτός λοιπόν στο τέλος του βιβλίου του, τέσσερα εγκλήματα, λέει αυτολεξεί κι αξίζει και να το διαβάσεις κι απάνω αυτού και να σκεφθείς το ότι κανείς μας και για καιρούς ακόμη δεν είναι τέλειος και μάλιστα όταν χρειάζεται να εκφράσει κάποιους βαθύτερους συλλογισμούς: Είμαι ένας ποταπός που έζησε και ζει στην εποχή των τυράννων.

Εάν δυσκολευόμαστε να σκεφτούμε, σκέφτομαι ότι θα ’ταν πιο εύκολο να απολαμβάνομαι σκέψεις άλλων που σκέφτηκαν για μας. Ξεκινάω λοιπόν με απλές σκέψεις Ανατολίτικης προέλευσης απ’ τον Αμίν Μααλούφ για όλους μας.

……Κάποιοι θα σκεφτούν: και λοιπόν; Τι ανάγκη έχουμε να γνωρίζουμε τους προγόνους μας και τους προ- προγόνους μας; Ας αφήσουμε τους νεκρούς, σύμφωνα με την κοινή έκφραση της οποίας όμως το νόημα έχει πια ευτελιστεί, να θάψουν τους νεκρούς, κι ας ασχοληθούμε με την δική μας ζωή!
Δεν έχουμε καμία ανάγκη, μα την αλήθεια, να ξέρουμε από πού ερχόμαστε. Ούτε έχουν ανάγκη τα εγγόνια μας να ξέρουν ποια ήταν η ζωή μας. Ο καθένας περνάει τα χρόνια που του δίνονται κι ύστερα φεύγει να κοιμηθεί στον τάφο του. Σε τι ωφελεί να σκεφτόμαστε όσους ήρθαν πριν από μας αφού για μας δεν είναι τίποτε; Τότε λοιπόν, αν όλα προορίζονται για την λησμονιά, γιατί χτίζουμε και γιατί οι πρόγονοί μας έχτισαν; Γιατί γράφουμε και γιατί έγραψαν; Μάλιστα, σε τούτη την περίπτωση, γιατί φυτεύουμε δέντρα και γιατί κάνουμε παιδιά; Σε τι ωφελεί ν’ αγωνιζόμαστε για ένα σκοπό και να μιλάμε για πρόοδο, ανάπτυξη, ανθρωπότητα, μέλλον; Δίνοντας προτεραιότητα στη στιγμή που ζούμε, αφήνουμε να μας κυκλώσει ένας ωκεανός θανάτου. Αντίθετα, δίνοντας ζωή στα περασμένα, επεκτείνουμε τον ζωτικό μας χώρο………. Από τη στιγμή που έπεσαν στα χέρια μου οι καθαρογραμμένες σκέψεις του παππού μου δεν υπάρχει πια περίπτωση να τον αφήσω να πεθάνει στη λησμονιά …… Ούτε εκείνον ούτε κανέναν από εκείνους στους οποίους οφείλω ακόμη και το πιο μικρό κομμάτι της ταυτότητας μου –τα ονόματά μου, τις γλώσσες, τα πιστεύω, τα πάθη, τις πλάνες μου, το μελάνι, το αίμα, την εξορία μου. Είμαι ο γιός κάθε προγόνου μου και η μοίρα μου είναι να είμαι επίσης, σε αντάλλαγμα, ο όψιμος γεννήτοράς τους. Για σένα, Μπότρος (παππού), γιέ μου πνιγμένε, και για σένα, Ζιμπραήλ (θείος) , γιέ μου τσακισμένε. Θα ‘θελα να σας σφίξω στην αγκαλιά μου και τους δυο σας, μα θα φιλήσω μόνο τις σκιές σας………

Από το βιβλίο «το χρονικό μιας οικογένειας.»

Julie Ferrier

Yolande Moreau Dany Boon

Micmacs à tire-larigot
Ή ΜΙΚΡΟΑΠΑΤΕΩΝΕΣ ΣΤΑ ΔΥΣΚΟΛΑ
Jean Pierre Jeunet
Μετά από τη συνέντευξη στην εφημερίδα Έθνος της κυρίας Ιωάννας Παπαγεωργίου με τον ίδιο τον δημιουργό ˙ αν στα Ελληνικά ο τίτλος της ταινίας του Micmacs à tire-larigot (όπως είναι και ο πραγματικός τίτλος της ταινίας του), κατά τη δήλωση του δημιουργού της σημαίνει «μανούβρες με πάρα πολύ δράση»˙ σε δική μου ελεύθερη μετάφραση σημαίνει «Μεγάλος Κομπιναδόρος», και μάλιστα σ’ αυτά τα ελληνικά ακριβώς που τα λέει μια ελληνίδα μάνα στο άτακτο παιδί της, κουνώντας συνάμα χαρακτηριστικά το δάκτυλο της. «Είσαι μεγάλος, μεγάλος Κομπιναδόρος εσύ!» Έτσι για μένα στη ταινία, ο «τίτλος» υπερέβη την αφηγηματική πλοκή του σεναρίου, και μέσα σε ρομαντική ατμόσφαιρα, μέσω ενός κανονιού, εκτοξεύτηκε ψηλά για να συναντήσει και να αφομοιωθεί στο σύνολο της, σε ένα μοριακό σύνολο αδιάσπαστο, με το οραματικό άτομο, με το γητευτη της εικόνας, το γητευτή της ανθρώπινης ψυχής, μεταφορικά τον μεγάλο Κομπιναδόρο της Σκηνοθεσίας τον Ζαν Πιέρ Ζενέ.
Βαθιά τρυφερός, παραμυθένιος σχεδόν αλλά κι εκεί που πρέπει πάντα με ανθρώπινη ματιά, έστω και με εικόνα τηλεόρασης, ξεπερνά τη μιζέρια μας προσθέτοντας εικόνες, εικόνες δικές του με δράμα αλλά και γέλιο μαζί. Σκουντάει την καρδιά μας μαγικά κι ανεπαίσθητα, σκουντάει τη φαντασία μας, δεν ευτελίζει τίποτα ακόμη και τα σκουπίδια μας τα κάνει να μοιάζουν ονειρικά. Σαν άτακτο παιδί τα κάνει όλα να μοιάζουν εκτός αλλά και μέσα στη πραγματικότητα˙ κι αν φλυαρεί ελάχιστες στιγμές, πάλι σαν άτακτο παιδί με την αγνότητα του μας υπενθυμίζει ότι κι η αγνότητα δεν είναι αλάθητη κι έχει κι αυτή το δικαίωμα να υπερβάλει!
Στον δοκιμασμένο διαχρονικά Πολιτισμό της Ευρώπης, αν και ο δρόμος του Κινηματογράφου φαίνεται ότι τελικά δεν φτούρησε, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, ως προς το μινιμαλισμό στην αφήγηση, εν τούτοις στο εικαστικό αποτέλεσμα, στην καλλιέργεια της κατανόησης, σκηνοθέτες σαν τον Ζαν Πιέρ Ζενέ, με το δικό τους προσωπικό στυλ, ξέρουν εμβόλιμα να μας ενθουσιάζουν και να μας διαπαιδαγωγούν˙ και κυρίως να μας κάνουν συμβολικά οπαδούς μιάς διαρκούς αναζήτησης στο χθες στο σήμερα και στο αύριο των πραγματικών αξιών και πεπρωμένων των γηραιού πολιτισμού μας.
Μετά την «Αμελί» είχα την γνώμη ότι, τόσο περιεκτικά σ’ αυτή σημαδεμένος ο Ζενέ, θα ‘ταν δύσκολο να πάει παραπέρα. Κι όμως βλέποντας την καινούργια του ταινία, είδα ότι πάντα θα έχει κάτι να μας πεί, πέρα από την πονηριά του και την ευρηματικότητα κάτι καινούργιο θα βρίσκει για να μας γοητεύσει.
Η αφηγηματική ιστορία εύκολη στην κατανόηση και το ηθικό δίδαγμα απ’ όλους κατανοητό, αν κι όχι εμπεδωμένο στη συνείδηση μας. Όμως η μαγεία της κινηματογραφικής γλώσσας, είναι ο δρόμος της συνειρμικής μας αντίδρασης και πάλης, εδώ για τον εφιάλτη του πολέμου, των εμπόρων όπλων… και παρακάτω για τα ναρκωτικά και πάει λέγοντας !
Η φωτογραφία αλλά και πολλά από τα πλάνα καταπληκτικά μέχρι παραμυθένια!
Οι ηθοποιοί δοκιμασμένοι ξανά, και μη, από τον ίδιο σκηνοθέτη: ο Dany Βoon στο ρόλο του ρομαντικού αλλά και πανέξυπνου Bazil, και η Julie Ferrier στο ρόλο της La mome caoutchouc, άξιοι ερμηνευτές και οι δύο της ζωντάνιας των ιδιόρρυθμων χαρακτήρων του σεναρίου. Η παλιά αλλά πάντα έξοχη ερμηνεύτρια του Ζενέ Yolande Moreau στο ρόλο της Tambouille. Ο Andre Dussolier και ο Nicolas Marie άξιοι ερμηνευτές του κακού. Ο υπέροχος Jean Pierre Marielle, ο Omar Sy , η Dominique Piniom αλλά και ο Urbain Cancelier, όλοι μα όλοι συμβάλουν στην δύσκολή ερμηνευτική σημασία των ρόλων τους.
Τελικά μια ταινία, περίπου αντισυμβατική, που όμως δεν της λείπει ο προβληματισμός, η νοσταλγία, η μαγεία αλλά και το καλό και έξυπνο χιούμορ!
Σας τη συνιστώ χωρίς επιφυλάξεις!

Άγγελος Κότσαρης

27.11.09

Katie Jarvis

Η Ταινία Fish Tank
Adrea Arnold Katie Jarvis, Michael Fassbender, Harry Treadaway

Τι να πει κανείς για την ταινία˙ με θέμα τις σεξουαλικές σχέσεις των σημερινών ανθρωπίνων όντων μέσα και έξω απ’ τα όρια της (φάρμας) συγγνώμη ενυδρείου ήθελα να πω˙ Fish Tank της σκηνοθέτιδας και σκηνογράφου Andrea Arnold! Πάντως η ουσία της ταινίας˙ όσο κι αν από μια μεριά φαίνεται το περιεχόμενο της να τοποθετείται, έστω και επιδερμικά, σε ταξικούς ή ηθικούς προβληματισμούς και πάθη μιας σε νευρικότητα ευρισκόμενης νεολαίας, εν τούτοις βαθύτερα και μέσα από τις συμπεριφορές των νέων που αφηγηματικά περιγράφονται ρεαλιστικά με πρόσθετα εργαλεία, την μουσική που ακούν και τον ανεπιτήδευτο τους γλωσσικό αλλά αγχωμένο αυθορμητισμό τελικά αποτυπώνει ένα γενικότερο προβληματισμό που έχει να κάνει με την πορεία της νεολαίας εν γένει˙ και μάλιστα κατ’ επέκταση έχει να κάνει με όλους μας ανεξαιρέτως τους εκτός και εντός ηλικίας υποψιασμένους και ανυποψίαστους, με όλους μας ειδικότερα τους εντός και έξω κι απ’ τις εργατικές πολυκατοικίες, τους εντός και έξω απ’ την χωλαίνουσα διεθνώς παιδεία, αλλά και τους εντός ή κι έξω απ’ τον στοιχειώδη ή και ανύπαρκτο ανθρωπισμό μας.
Κάτι το σαθρό φαίνεται πράγματι να σηματοδοτεί η νέα μας εποχή, κάτι που σαν σαράκι διαβρώνει την νεολαία, όλους μας και μάλιστα 60 χρόνια μετά την Σεξουαλική επανάσταση. Κάτι που έχει να κάνει με την εύκολη συναίνεση στην ασυδοσία και την ύπουλη παρεμβολή και επικράτηση της γονιδιακής μας ατέλειας στις ανθρώπινες σχέσεις. Με την εγωιστικά επιλεγμένη θέση μας κυριαρχίας εις βάρος του συνόλου της ύπαρξης μέσα στη φύση. Με το ίδιο το Σύστημα που διαλέξαμε, το οποίο κυρίως με μέσα υλιστικού υπολογισμού, κι όχι με μέτρο το άριστο της ικανοποίησης και μόνο των στοιχειωδών φυσικών μας αναγκών, αλλά με καθαρή διαπλοκή σε άνομες και αλαζονικές απαιτήσεις ενισχύει την εκμετάλλευση της ίδιας μας της ανθρώπινης αδυναμίας. Φαίνεται λοιπόν πως τελικώς η σεξουαλική επανάσταση μετά τον Α. Κίνσεϊ (1948), ενώ άλλος ήταν ο πρωταρχικός ανθρωπιστικός της σκοπός, τελικά, διευκόλυνε τη τόλμη και την ευκολία στην άοπλη και ευάλωτη Ατομική μας ευχαρίστηση, χωρίς όμως να προστατεύει καθόλου η ίδια την προσωπικότητα του ίδιου του άτομου από τις διαχρονικά δικές του επικρατούσες τάσεις προς στρέβλωση και πόνο περίπου μαζοχιστικό. Όλα φαίνεται να κυλούν έτσι που τελικά να μοιάζει ότι μετά την επανάσταση οι ίδιοι οι απελευθερωμένοι απ’ το sex άνθρωποι, θεοποιώντας ένα θεαματικό αλλά και κενό περιεχομένου είδωλο του αληθινού έρωτα, ανίδεοι από την πόρτα της στειρότητας, μέσω μιας άλλης πιο σκοτεινής πόρτας, ξαναμπήκαν με ψυχωτικές ψευδαισθήσεις ότι είναι πλέον ελεύθεροι στην καινούργια κι όχι φανταστική σκλαβιά τους.
Η διαφορά όμως στο πριν και το τώρα είναι ότι, τώρα που άνοιξαν οι ασκοί του Αιόλου, εκείνο που απαγόρευε στο παρελθόν «την ευχαρίστηση από τα εκτός γάμου πηδήματα προς όλες τις κατευθύνσεις» σήμερα μπορεί πολύ ωραία να αντικαθίσταται με άλλους το ίδιο επικίνδυνους ψευδεπίγραφους ελεύθερους παραδείσους σε πολλές και κρίσιμες κοινωνικές δραστηριότητες μας, ακόμη και στην εσχατιά του απολιτικού πολιτικού μας προσανατολισμού !
Παλιότερα, βλέποντας την ταινία της Andrea Arnold νίπτοντας τας χείρας και γενικότερα υποκριτικά αποστασιοποιούμενοι θα καταλήγαμε με απαισιοδοξία στη γνωστή ρήση «ότι σπέρνεις θερίζεις», και θα κλείναμε κάθε συζήτηση χωρίς συναισθηματισμούς και χωρίς ποτέ βεβαίως να περιμένουμε την συντέλεια του κόσμου μετά απ’ την οποιαδήποτε στερημένη συγκομιδή αυτών που δια βίου μαζέψαμε! Τι άλλο και πάλι από πόνο!
Σήμερα σε μια αίθουσα κινηματογράφου παρακολουθώντας περίπου 400 άτομα την ταινία Fish Tank, το άξιο περιεργείας είναι ότι βλέποντας αυτό στο οποίο εν δυνάμει λίγο το λίγο σήμερα μεταβληθήκαμε όλοι, παρατήρησα ότι οι μισοί και πάνω, χωρίς έστω κλαυσίγελους, γελούσαν ανενδοίαστα μέσα από τις λεκτικές ατάκες και τις σαρκαστικές εικόνες του σεναρίου και των πλάνων που προειδοποιούσαν, όμως με υποβόσκουσα πρόβλεψη σκηνοθετική, για το δράμα και την κατηφόρα στο δρόμο της κοινωνικής και ατομικής απαξίωσης των κινηματογραφικών ηρώων που ολοκάθαρα βλέπουμε να υποδύονται αλλά και των άλλων συνειρμικών ηρώων της καθημερινότητας μας. Οι υπόλοιποι από τους θεατές, ψυλλιασμένοι μπορεί, άνετα πάντως και χωρίς ιδιαίτερο πάθος παρακολουθούσαν επίσης το εν εξελίξει δράμα μιας υπέροχης ηθοποιού - Katie Jarvis- στο ρόλο μιας 15χρονης έφηβης Μία, που μέσα στο σπίτι της και παρουσία της ακόμη μικρότερης αδελφής της, υπό την διαπαιδαγώγηση μιας μάνας˙ που απ’ ότι ανθρώπινο της έχει απομείνει, το μόνο καθαρό κι από το αλκοόλ σκεφτικό της είναι, ότι ο καλός άνδρας είναι αυτός που πήδα καλύτερα˙ οδηγείται αν όχι στο βιασμό αλλά στα σίγουρα στην αποπλάνηση από τον ερωμένο της ίδιας της, της μάνας.
Περιεργείας επίσης άξιον είναι, ότι σύσσωμο το κοινό που παρακολουθούσε την ταινία, αφού πρώτα διασκέδασε γαργαλημένο με την ερωτική σκηνή της αποπλάνησης, τότε και μόνο όλοι στα ξαφνικά˙ μπροστά στα φοβερά γεγονότα που έπονται σαν χείμαρρος και σαν θηλιά στο λαιμό μας μες στην αίθουσα μετά κι απ’ αυτό και μόνο τότε όλοι στα ξαφνικά˙ βουβαθήκαμε, και παραμείναμε ακίνητοι σιωπηλοί, αλλά και πολύ το πιστεύω και ασυνείδητα αγχωμένοι. Τέλος περιεργείας άξιο φαίνεται το ότι η επαφή μας πλέον με το καλό και το χρήσιμο είναι τόσο απόμακρη, που συνειδητά κανείς μας δεν καταλαβαίνει τι στο καλό είναι αυτός, και που μας πάει;, ο σημερινός αλωμένος μας εαυτός. Ποτέ στην Ιστορία την Πανανθρώπινη δεν ήταν η ερωτική προσέγγιση θέμα απλό για τον άνθρωπο. Σήμερα νομίζω έχει γίνει πιο περίπλοκο και πιο πονετικό, τουλάχιστον στις διαστάσεις του και την ραγδαία επέκτασή του.
Η σκηνοθέτης Andrea Arnold, στηριγμένη σ’ ένα μεστό χωρίς απεραντολογίες σενάριο, κάνει ότι μπορεί όχι μόνο για να μας δείξει τα λάθη μας ή και την συνειδητή άγνοια μας στα προβλήματα της νεολαίας, όλων μας, αλλά συνειδητά μας παρασύρει έστω για λίγο και ξώφαλτσα να τα σκεφτούμε. Το πόσο μας λυτρώνει αυτό, το δεύτερο μέρος του φιλμ πιθανόν θα το δείξει στο μέλλον με την κατανόηση ή όχι των ίδιων σκέψεων της σκηνοθέτριας αλλά και των ίδιων των δικών μας προβλημάτων. Διαφωνώ ως προς αυτούς που βλέπουν happy end στην ταινία, τα σημάδια της κόλασης δεν χάνονται μπορεί μόνο να ανακυκλώνονται πάντα όμως μες στο ενυδρείο της αδυναμίας μας να καταλάβουμε το σωστό απ’ το εσφαλμένο.
Αν κάτι στη ταινία είναι συμβολικά παρήγορο είναι το ραβδί, κι όχι ότι φθάνει αυτό!, που συγχρόνως κρατιέται από την Μία και από την κόρη του Κόννορ.
Η ταινία δεν πνίγει. Με την άψογη τεχνική της με το υπέροχο παίξιμο όλων των ηθοποιών της, της Katie Jarvis στον σπονδυλικό ρόλο της Mia, με τον Michael Fassbender στο δύσκολο ρόλου του εραστή... Connor, με τον ρόλο της μάνας από την Kierston Wareing ... με τον Harry Treadaway ... στο ρόλο του Kyle και της Charlotte Collins ... στο ρόλο της Sophie, η ταινία σαφώς, αλλά όχι βάναυσα, προβληματίζει και μάλιστα με το ύφος διαχρονικού ανθρώπινου δράματος μέσα σε ενυδρείο ανθρωπίνων παθών.
Την συνιστώ σε νέους αλλά και σε ηλικιωμένους ανεπιφύλακτα!

Isaak De Bancole and Youki Kudoh

De Kiriko Gael Garsia Bernal

John Hurt Bill Murray

Σαράντης Καραβούζης De kiriko

Tilder Swinton Σαράντης Καραβούζης

Isaak De Bancole

ΣΤΑ ΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ THE LIMITS OF CONTROL

Ο καταξιωμένος σκηνοθέτης Τζίμ Τζάρμους μέσα από τη στοιχειώδη αφηγηματική γραφή του στην νέα του αυτή ταινία «ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ (THE LIMITS OF CONTROL)» …˙ ακροπατώντας μετέωρος σε τεντωμένο, σαν τρίχα, λεπτό σχοινί αφηγηματικής ισορροπίας, και μέσα σε ατμόσφαιρα λιτού και υποβόσκοντος κινηματογραφικού ύφους underground, στα όρια δηλαδή κατανόησης του θεατή˙ προσπαθεί, να βγάλει προς τα έξω τη δραματική αντίφαση να χαθεί ή να μην χαθεί η λευτεριά του Υποκειμένου μέσω του ελέγχου του από το ψευδεπίγραφο αντικειμενικό υποκείμενο! Τρόπος και μέσον κατ’ εξοχήν το οποίο χρησιμοποιεί στην ουσία το καπιταλιστικό σύστημα, ετούτη τη φορά, για να καπελώσει την ανεξαρτησία του Υποκειμένου. Στη ταινία, η φαντασία του Υποκειμένου μαζί με την εμβάθυνση του σε Βουδιστικές φιλοσοφικές πρακτικές ψυχεδελικού τύπου, όπως του τάι τσι και κουί κόνγκ, συμπυκνωμένες όλες μαζί στη μεταφορική μορφή της χορδής ενός μαγικού βιολιού, φαίνεται να αποτελούν το όπλο εξόντωσης της Βαρβαρότητας και του ελέγχου του κυρίαρχου συστήματος. Όμως και σε τελική και πιο βαθύτερη ανάλυση αναδεικνύεται από τον ίδιο τον σκηνοθέτη, πως μόνον η ίδια η διαχρονικώς επιμένουσα Στάση Ζωής και κυρίως η έμφυτη Γνώση του Υποκειμένου είναι μάλλον αυτά που τελικώς βάζουν τη θηλιά στον λαιμό του μεγάλου αδελφού, λίγο πριν και αμέσως μετά την επικράτηση του Νέου κόσμου του Όργουελ (1984). Ανάμεσα απ’ το αισιόδοξο και το απαισιόδοξο, με ανεπαίσθητο χιούμορ ερμηνευτικό και μόνον, Ταινία βαθειά ανατρεπτική και γι’ αυτό σταθερά κολλημένη στο χείλος του πουθενά και της τρυφερότητας. Μιας Πανανθρώπινης (sic) Yποκειμενικής τρυφερότητας. Ταινία˙ με λόγο και χωρίς λόγο˙ που όμως παντού μέσα της πλανιέται το αινιγματικό Υποκείμενο, σαν αόρατος Άγγελος, πάνω και μακριά στο Συμπάν που δεν έχει κέντρο και άκριες, κι ό οποίος αγναντεύοντας διαρκώς περιμένει τη στιγμή που αποφασιστικά και θλιμμένα θα τιμωρήσει τα ίδια του τα θαυμαστά αντικειμενικά έργα!
Άμα, γυρίζοντας σπίτι, σκεφτείς καλά αυτή τη ταινία πιθανόν και να την συμπαθήσεις. Και αν έτσι συμβεί πάει να πει ότι κάτι κέρδισες απ’ την πάλη σου με τον ίδιο σου τον αντικειμενικό! (sic) εαυτό! Ταινία κυρίως για νεαρά Υποκείμενα που ελπίζουν καλύτερες κοινωνίες απ’ αυτές του σήμερα˙ αλλά και για μεγαλύτερα Υποκείμενα, που χωρίς να γλύφουν και να συμμαχούν με το σύστημα, περιμένουν εντός των ορίων ελέγχου κάποιος, κάποιοι; να το αλλάξουν! Το σκεπτικό του Τζίμ Τζάρμους τελικά μου θυμίζει την φιλοσοφία του Αιγύπτιου διανοούμενου Ναγκίμπ Μαχφούζ με τη διαφορά, ότι ο πρώτος βιασμένος, χωρίς εκδικητικές μικροεπιδιώξεις, επισπεύδει την Επανάσταση, με τον αρχηγικό και πλήρη αυτοέλεγχο του Υποκειμένου του, βασιζόμενος σε αποστασιοποιημένες απ’ την πεζή πραγματικότητα υπερβάσεις, υπερβάσεις αδοκίμαστες διαχρονικά, ο δεύτερος πιο απλουστευτικός και ίσως πιο αληθοφανής και πιο κοντά στα Ανθρώπινα βλέπει ότι η Επανάσταση συντελείται καθημερινά μέσα από την διαχρονική Στάση και Θέση Ζωής των Υποκειμένων. Βεβαίως και στις δύο περιπτώσεις, ας σημειωθεί σαν τελική διάκριση, το ότι μόνο ο δεύτερος τιμήθηκε με νόμπελ και όχι ο πρώτος. Μπορεί κι αυτό να έχει ή να μην έχει τη σημασία του!
Από εκεί και πέρα η Μαδρίτη, η Ισπανία σε πλάνα του Τζάρμους μου θύμισαν πίνακες του φίλου μου Σαράντη Καραβούζη και του de kiriko. Πίνακες της πραγματικής και της αρχαίας και βαθειάς θλίψης, στο επ’ άπειρον; του Υποκειμένου.
Η φωτογραφία Christopher Doyle επεξηγηματική και στις λεπτομέρειες της διακρίνεται και διαρκώς υποβοηθά την ηθελημένη σκηνογραφικά λιτότητα της αφήγησης.
Οι ηθοποιοί υπέροχοι στις ερμηνείες τους! Με τον Ισαάκ Ντε Μπανκολέ, ξεχωριστό και τέλειο, σαν, σε λαξευμένο γρανίτινο βράχο, εικόνα του εκτός ελέγχου Υποκειμένου. Με την Τίλντα Σουίντον, σαν πλάσμα εξωτικό και αιθέριο φιλοσοφημένης μεταφυσικής πραγματικότητας, στα όρια του εκτός ελέγχου κι αυτή. Και με όλους τους άλλους όπως τους: Τζον Χερτ, Γκαέλ Γκαρσία Μπερνάλ, Μπιλ Μάρεϊ, Γιούκι Κούντο, Paz de la Huerta κ.α, σωστούς ο καθένας και εντυπωσιακούς ανάλογα με την ερμηνευτική θέση (μικρή ή μεγάλη) που γι’ αυτήν επιλέχτηκαν από τον πρωτοποριακό σκηνοθέτη Τζίμ Τζάρμους.
Και πάλι λεω, ότι η ταινία αν και δύσκολη σε πρώτη ματιά, εν τούτοις για τους νέους και τους μεγαλύτερους και όπως τους περιέγραψα πιο πάνω, σαφώς σκιαγραφεί την πρόοδο του Υποκειμένου και την Πανανθρώπινη διαχρονική Ελπίδα του να ξεπεράσει τον εαυτό του έξω απ’ τα όρια του ελέγχου κάθε συστήματος! Γι’ αυτό και την συνιστώ.
Άγγελος Κότσαρης
19. 11. 09

Πρώιμη γκρίνια!…..

Ή, το ήθος δεν πλασάρεται, αλλά με αγώνα και πόνο το αποδεικνύεις διαρκώς

Ο Βασιλιάς απέθανε! Ζήτω ο Βασιλιάς!

Ο γαλαζοαίματος πρώην ηγέτης της bananiasland Μπαλαφούσκας o ανεπρόκοπος απεχώρησε. Το μουσικό ιντερμέτζο της αποχώρησης του πανελλαδικά το ερμήνευσε η Ναργκίς: «Καρδιά μου καημένη πως βαστάς και δεν ραγίζεις!» Ημέρες δραματικές, με ανθρώπινη κατανόηση για τις προσωπικές και οικογενειακές φήμες˙ προπάντων δάκρυα ποτάμι για το τι θα απογίνει το αποτυχόν κόμμα, λες και τρις μέρες τώρα από το πρωί μέχρι το βράδυ τρίβουμε συνέχεια ινδικό κρεμμύδι. Και βέβαια «ποιητικά» στο τέλος κι εγώ μελαγχολώ κι αναρωτιέμαι τι θα απογίνουν τα Προβλήματά μας τώρα που οι βάρβαροι φαίνεται στα ξαφνικά να μας αποχαιρέτησαν για πάρα πολύ καιρό !
Πράγματι είναι αλήθεια ό,τι, ότι και να ‘γινε, καλύτερο στην παρούσα φάση δεν μπορούσε να γίνει στην χώρα της μεγάλης Μπανάνας!
Γι’ αυτό: Ζήτω ο νέος μας Βασιλιάς ο ελπιδοφόρος, ο μεγάλος Σάκα Ομπάμα! Ο νέος Καράμπελας της Bananiasland!
Ας μην παρασκοτιζόμαστε όμως στην Bananiasland γιατί αν και όλα, και μάλιστα από την αρχή, κάτι πάντα σηματοδοτούν, εν τούτοις η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται, αλλά αγέραστη, σαν την σχωρεμένη τη Βουγιουκλάκη, στο τέλος παραμένει ίδια στην αιωνιότητα. Έτσι κι αλλιώς στη Bananiasland για όλα πάντα υπάρχει δικαιολογία. Για όλα ας είν’ καλά ο νέος Καράμπελας και το αποτέτοιο της Χάϊδως˙ προπάντων ο κουμουνιστοφάγος Παγκαλόγιωργας! Πάνω απ’ όλα, η ιστορική μνήμη των ηγετών, η διαχείριση και η ηγεμονία στη πολιτική!
Από εκεί και πέρα τα ανεξήγητα της μη συμμετοχής, στην κατά τα άλλα γραφειοκρατική Κυβέρνηση των σοφών, του Παπουτσή, του Τζουμάκα, του Σκανδαλίδη κι ίσως και άλλων θα βολευτούν στην λησμονιά! Pretederisius Philosofia!
Καλή επιτυχία στους άξιους. Ο Λαός ακόμη ελπίζει!
Έτσι, ότι δεν βλέπετε κάτω από την φούστα δεν απαγορεύεται να το φανταστείτε, μπορεί τα απόκρυφα του νέου Καράμπελα τελικά να μας γεμίσουν με εθνική υπερηφάνεια. Είδωμεν για κάποιο διάστημα!